Δευτέρα 28 Μαΐου 2018
Σ. Καστριώτης - Οδόφραγμα
...........................
Το αντλούν όμως και από ένα τυπικό χαρακτηριστικό: κι αυτή είναι η περίπτωση που μας ενδιαφέρει εδώ. Αυτοαποκαλούνται, παραδείγ- ματος χάρη, οι «φιλαλήθεις»· και είναι η ελληνική αριστοκρατία εκείνη που κατά πρώτο λόγο ονομάζεται έτσι από το στόμα του ποιητή Θέογνη από τα Μέγαρα^'7. n έσθλός^^ που σχηματίστηκε για τη χρήση αυτή σημαίνει σύμφωνα με τη ρίζα της κάποιον που είναι, που έχει πραγματικότητα, που είναι πραγματικός, που είναι αληθινός· ύστερα, μέσω μιας υποκειμενικής μεταστροφής, ο αληθινός γίνεται φιλαλήθης: σ' αυτή τη φάση μετασχηματι- σμού της ιδέας βλέπουμε τον όρο που την εκφράζει να γίνεται σύνθημα και έμβλημα της αριστοκρατίας και να αποκτά πλήρως τη σημασία του «ευγε- νούς», σε αντίθεση προς τον «ψευδολόγο» κοινό άνθρωπο, έτσι όπως τον εν- νοεί και τον εξεικονίζει ο Θέογνις —ώσπου στο τέλος, μετά την παρακμή της αριστοκρατίας, η λέξη χρησιμοποιείται μόνο για να κατονομάζει την ψυ- χική ευγένεια και, ούτως ειπείν, ωριμάζει και γλυκαίνει. Η λέξη κακός^^, ό- πως και η λέξη δειλός^^ (που κατονομάζει τον πληβείο σε αντίθεση προς τον άγαθόν^^) υπογραμμίζει τη δειλία: αυτό ίσως δίνει μια ένδειξη για την κατεύ- θυνση προς την οποία πρέπει να αναζητήσουμε την ετυμολογία της πολυσή- μαντης λέξης άγαθός. Η λατινική λέξη malu^^ (την οποία βάζω δίπλα στηνελληνική μέλας [μαύρος]) μπορεί να προσδιόριζε τον κοινό άνθρωπο ως τον σκουρόχρωμο, προπαντός ως τον μαυρομάλλη («hic niger est» [εδώ είναι μαύρος]^^), ως τον προάριο αυτόχθονα της ιταλικής γης, ο οποίος ξεχώριζε ιδίως από το χρώμα του από την ξανθή ράτσα των Αρίων κατακτητών που έγιναν κύριοί του^^.
